Er zijn nog een groot aantal kleine en grote verbeteringen van de SDE regeling mogelijk.
Dat is bij elke nieuwe stimuleringsregeling het geval. Er is echter één risico voor de exploitant, dat in de verschillende discussies sterk onderbelicht is gebleven. Misschien omdat dit een rechtstreeks gevolg is van de gekozen structuur.
De SDE regeling is bedoeld om de zogeheten onrendabele top bij investeringen in productiemiddelen, die gebruik maken van duurzame energie, af te dekken. De opzet van de huidige regeling sluit vrijwel geheel aan bij hetgeen NWEA in januari 2007 voorstelde in haar rapport: “Een verbeterde MEP regeling.”
Teneinde het “open eind”-karakter van de MEP regeling te beheersen, zijn een aantal aanpassingen doorgevoerd. In de SDE toekenning wordt vastgelegd wat de maximale jaarlijkse SDE bijdrage per MWh is gedurende de gehele periode. Afhankelijk van de werkelijke elektriciteitsprijs op de groothandelsmarkt, kan de SDE bijdrage in enig jaar naar beneden worden bijgesteld.
De gedachte hierachter is dat er wanneer de energieprijzen stijgen, minder SDE nodig is om de onrendabele top van de investering te compenseren. De totale inkomsten van de exploitant samengesteld uit de SDE bijdrage en de verkoop van de grijze stroom, blijven immers gelijk. Dat betekent dat minder middelen uit de SDE pot worden aangesproken. Dat is goed voor de begroting en blijft (omdat de inkomsten voor de exploitant gelijk blijven) zonder gevolgen voor de exploitant.
Tot zover is er niets aan de hand.
Maar wat als de energieprijzen sterk dalen?
De maximale SDE bijdrage per MWh is vastgelegd in de SDE beschikking en kan dus niet hoger worden dan dat maximum. Ook niet als de grijze stroomprijs (de elektriciteitsprijs) onder de in de toekenning vastgelegde basiselektriciteitsprijs zakt.
Een rekenvoorbeeld ter illustratie
Uitgegaan wordt van de situatie van Windpark ABC, dat in 2008 in bedrijf is gesteld.
In de SDE 2008 toekenning is het volgende vastgelegd:
· Het basisbedrag[1] SDE 2008 is Euro 110/MWh.
· De basiselektriciteitsprijs[2] SDE 2008 is Euro 50/MWh.
· De in enig jaar maximaal toe te kennen SDE bijdrage is dan (110 – 50 =) Euro 60/MWh.
Op basis van de gegevens van de elektriciteitsprijs op de APX in 2007 wordt voor de berekening van het in 2008 uit te betalen ‘SDE voorschot’, uitgegaan van een elektriciteitsprijs van Euro 65/MWh[3].
De bevoorschotting van de SDE bijdrage in 2008 bedraagt dan (110 – 65 =) Euro 45/MWh x 80%[4],
dus Euro 36/MWh.
De definitieve correctie SDE vergoeding over 2008 is gebaseerd op de gemiddelde APX prijs in 2008 en wordt in april 2009 vastgesteld. Deze APX (elektriciteits)prijs bedroeg Euro 70/MWh. Deze APX prijs wordt “gecorrigeerd” voor de kosten van onbalans en programma verantwoordelijkheid en omgerekend van 2.200 vollasturen naar de 1.760 vollasturen waarover de SDE bijdrage wordt uitgekeerd.
Dit is de omrekenfactor zijnde 0,89 voor de onbalans en PV en 1,25. om van 2.200 naar 1.760 vollasturen te gaan. De uiteindelijke omrekenfactor bedraagt derhalve 0,89 x 1,25 = 1,1125. De gecorrigeerde APX prijs, waarmee bij de subsidie-vaststelling gerekend wordt, bedraagt aldus Euro (70 x 1,1125 =) 78 €/MWh.
In april 2009 wordt op basis van deze gegevens de eindafrekening over 2008 opgemaakt.
De over 2008 toe te kennen SDE bijdrage komt daarmee uit op (110 – 78 =) Euro 32/MWh.
Windpark ABC had in 2008 echter op basis van Euro 36/MWh voorschotten ontvangen.
In dit voorbeeld heeft Windpark ABC dus teveel SDE ontvangen, namelijk
(36 – 32 =) Euro 4/MWh. Dit verschil wordt verrekend met de in 2009 uit te keren voorschotten.
Naast de SDE vergoeding ontvangt de exploitant een vergoeding voor de grijze stroom. Hiervoor heeft de exploitant een langjarig contract afgesloten met een handelaar. Grote vraag is of dit contract dezelfde prijs geeft als wat EZ heeft gebruikt.
Stel je had een overeenkomst voor 2008 met een prijs van Euro 50/MWh. SDE rekende met 70 en het verschil is voor de exploitant Mogelijk had je wel een overeenkomst met een prijs die overeenkomt met de gehanteerde prijs van Euro 70/MWh. Dan krijg je precies je kosten vergoed zoals die berekend zijn door ECN
Hetzelfde rekenvoorbeeld voor 2009:
Voor de berekening van de bevoorschotting is de correctie voor 2009 vastgesteld op Euro 78/MWh. De over 2009 toe te kennen voorschot SDE bijdrage komt daarmee uit op
(110 – 78 =) Euro 32/MWh x 80% ,oftewel 25,6/MWh.
Op basis van dit bedrag ontvangt Windpark ABC in 2009 voorschotten.
Op dit moment ziet het er naar uit dat de APX prijs voor 2009 aanmerkelijk lager zal zijn dan Euro 78/MWh (om en nabij Euro 40/MWh).
Uitgaande van een werkelijke APX prijs in 2009 van Euro 40/MWh komt de vaststelling in april 2010 uit op: Euro 40 x 1,1125 (omrekenfactor) oftewel Euro 44,5 /MWh.
De toe te kennen SDE 2009 bijdrage komt daarmee uit op (110 – 44,5 =) Euro 65,5/MWh.
In de beschikking is vastgelegd dat nooit meer dan Euro 60/MWh aan SDE bijdrage zal worden uitgekeerd. De SDE 2009 bijdrage wordt dan dus in april 2010 vastgesteld op Euro 60/MWh.
Zelfs al heeft windpark abc nu een overeenkomst die gelijk is aan de door de SDE gehanteerde prijs dan is er nog steeds een verschil van Euro 5,5/MWh.
Groot probleem is echter dat je eerst maar ontvangt 25,6 als voorschot en voor de stroom 40. Er ontstaat dus een enorm liquiditeitsprobleem. In april 2010 zal een deel wel als nabetaling worden uitgekeerd, maar daar wacht de bank liever niet op.
Kan het tekort niet worden goedgemaakt in andere jaren?
De SDE bijdrage wordt uitbetaald over een periode van 15 jaar. De hoeveelheid energie waarover ineen jaar SDE bijdrage kan worden ontvangen, is gelimiteerd. Er kan nooit voor meer energie SDE worden ontvangen, dan voor een hoeveelheid die overeenkomt met 1.760 vollasturen.
Het tekort aan inkomsten dat in een jaar met een lage elektriciteitsprijs (of een te hoog vastgestelde correctiefactor) wordt gemist, kan niet in een ander jaar worden “ingehaald”.
Bij stijgende elektriciteitsprijzen deelt de exploitant immers niet mee in deze stijging. De SDE bijdrage wordt in dat geval namelijk gekort, zodat de totale vergoeding (SDE + grijze stroom) nooit boven het basisbedrag (Euro 110/MWh) uitkomt.
In alle discussies over verbeteringen van de SDE regeling wordt dit risico voor de exploitant zelden genoemd. In tijden van stabiele of stijgende elektriciteitsprijzen is het gekozen systeem ook robuust, redelijk en billijk.
In de afgelopen periode, toen de elektriciteitsprijs als gevolg van de kredietcrisis ineen stortte en de SDE correctiebedragen en de SDE basiselektriciteitsprijs (achteraf beschouwd) te hoog waren vastgesteld, is een gat in de exploitatiebegroting van menig project geslagen. Dat gat kan niet meer gedicht worden.
Is er dan geen oplossing?
De structurele oplossing is dat de SDE regeling uit gaat van de Endex prijs in plaats van de APX prijs.
De Endex prijs voor ‘jaar n’ is in november van ‘jaar n-1’ bekend. Desgewenst kan de exploitant zijn contract voor de verkoop van de grijze stroom baseren op deze Endex prijs.
Daarentegen is de APX prijs voor ‘jaar n’ in november van ‘jaar n-1’ nog niet bekend. De APX prijs over ‘jaar n’ is pas bekend in ‘jaar n+1’.
Indien in de SDE regeling wordt uitgegaan van de Endex prijs in plaats van de APX prijs is het probleem voor de toekomst deels verholpen.
Deze aanpassing biedt echter geen soelaas voor diegenen, die een SDE toekenning hebben op basis van de SDE 2008 of SDE 2009 regeling. Voor diegenen zou bij de vaststelling van de correctiefactoren in april van het ‘jaar n+1’, rekening gehouden kunnen worden met bovenstaande mismatch en het hierdoor ontstane exploitatietekort. Hiervoor hoeft de in de SDE toekenning vastgelegde maximum SDE bijdrage per MWh niet te worden aangepast. Budgettair levert deze oplossing voor de overheid dus geen problemen op. Het niet meer in te lopen exploitatietekort kan echter door middel van een aanpassing (verlaging) van de correctiefactor wel verkleind worden
[1] Het basisbedrag is het bedrag dat volgens ECN/KEMA nodig is om een windturbine op een gemiddelde locatie met gemiddelde investerings- en exploitatiekosten rendabel te kunnen exploiteren.Dit is omgerekend van 2200 vollasturen naar 1760 om uit te keren. 1760 is het maximaal te subsidiëren aantal vollasturen per jaar
[2] De basiselektriciteitsprijs is de elektriciteitsprijs op de groothandelsmarkt voor elektriciteit waar in de toekenning van uit is gegaan. Wanneer in enig jaar de werkelijke elektriciteitsprijs hoger is dan deze basiselektriciteitsprijs wordt de SDE bijdrage in dat jaar verminderd met eenzelfde bedrag. De gedachte daarbij is dat de exploitant in dat geval toch het basisbedrag per geproduceerde MWh ontvangt.
[3] Dit bedrag wordt in de SDE regeling de correctiefactor genoemd.
[4] Het Ministerie wil voorkomen dat in het geval als voorschot teveel SDE is uitbetaald er problemen ontstaan bij het terugvorderen van teveel betaalde SDE. Daarom wordt als voorschot slechts 80% van het verwachte SDE bedrag uitbetaald.
Dit artikel is geschreven door Yme Hempenius en zal verschijnen in Windnieuws van december 2009.
